Vanaf vandaag is de zogeheten cookiewet van kracht. Hierin is door beide Kamers bepaald dat er voor gebruik van cookies op een site vooraf, en expliciet toestemming moet worden gevraagd. Het aanpassen van je privacystatement voldoet dus niet. Bezoekers van je site moeten ‘opt-in’ toestemming geven voor het gebruik van cookies. Deze regeling geldt voor alle websites, dus ook voor die van politieke partijen. Wat blijkt? Bijna alle politieke partijen zijn op dit moment in overtreding.
Er zijn verschillende soorten cookies: permanente cookies, die op je computer worden bewaard, en tijdelijke cookies, die worden verwijderd als de ‘sessie’ afgelopen is (ook wel sessiecookies genoemd). Permanente cookies kunnen van je eigen website afkomstig zijn (first party cookies) of van andere websites of netwerken, bijvoorbeeld van adverteerders (third party cookies).
Implicaties voor online campagnes
Vrijwel iedere site gebruikt cookies om voorkeuren van bezoekers van een site op te slaan. Zo worden bijvoorbeeld je wachtwoordinstellingen onthouden, statistieken bijgehouden of je winkelwagentje opgeslagen voor betaling. Maar sites plaatsen ook cookies om de schoorsteen rokende te houden. Het onderhouden van een dynamische site kost namelijk veel geld, en dat wordt vaak opgebracht door reclame-inkomsten. Aangezien adverteerders willen weten waar hun doelgroep zit en hen relevante, op maat gemaakte advertenties wil voorschotelen, wordt op veel sites onthouden wie een bezoeker is en welke voorkeuren deze bezoeker heeft. Op deze manier zorg je ervoor dat een man van 67 geen advertenties krijgt voor zwangerschapsgym, maar dat hem een autoreclame wordt getoond naast het artikel dat hij aan het lezen is.
Het cookieverbod heeft grote implicaties voor (politieke) online campagnes. De nieuwe wet staat bijvoorbeeld niet toe een analyticspakket te plaatsen om de site te optimaliseren voor bezoekers, of om tracking cookies te gebruiken om campagnebanners aan de doelgroep te laten zien op andere websites.
Educated guess
Naar verluidt kan bij overtreding van deze wet de boete oplopen tot € 450.000,-. Veel bedrijven schatten echter in dat het niet zo’n vaart zal lopen. Zowel enkele senatoren als minister Verhagen hebben de OPTA gevraagd om pas vanaf januari 2013 te handhaven. De OPTA zegt zelf door gebrek aan mankracht alleen de grote zaken aan te kunnen pakken. Veel bedrijven maken dus een educated guess dat het risico op een boete klein is. Er zullen dus maar weinig sites overgaan tot een volledige opt-in-vraag (zie voorbeeld: Fok.nl). Sites zullen voornamelijk kiezen voor halve aanpassing van privacystatements en enigszins prominent geplaatste opt-outs (zie voorbeeld: Wehkamp.nl en Telegraaf.nl) en hopen dat ze zo de OPTA milder stemmen. Maar het zal voornamelijk business as usual blijven.
Roomser dan de paus?
Politieke partijen kunnen hier echter niet aan meedoen: zij moeten het juiste voorbeeld geven. Als een politieke partij zich al niet aan de wet houdt, hoe moeten ’s lands onderdanen deze opgelegde wet dan interpreteren? Vooral de indieners en voorstemmers van de wet moeten roomser dan de paus zijn.
Een kleine rondgang langs de partijwebsites leert ons dat dit nog geenszins het geval is. Zo zien we dat indiener van het amendement over cookies Jhim van Bemmel (PVV) in het debat nog vol vuur het volgende zei:
‘Als je de juiste mappen weet te vinden op je harddisk, staan deze helaas boordevol met allerlei bestandjes, waarvan je je echt afvraagt wat daarin staat. Het is niet te geloven. (…) Een opt-in is dus geen overbodige luxe. (…) De aanbieders zullen moeten voldoen aan de opt-in die wij willen.’
De PVV-website heeft echter twee tracking cookies in werking die bezoekers bespieden en deze informatie ook nog eens automatisch doorsturen aan partijen als Google en Nedstat. Daarbij lijken ze ook nog eens IP adressen op te slaan, hetgeen niet eens van Google mag.
Ook mede-indiener Martijn van Dam (PvdA) blaast hoog van de toren:
‘Aangezien dit een zeer ingrijpende inbreuk is op je privacy – je surfgedrag op internet zegt zoveel over wie je bent, welke voorkeuren je hebt, welke hobby’s en politieke standpunten – is het van groot belang dat internetgebruikers expliciet instemmen met het gebruik van cookies en het uitlezen ervan.’
U raadt het al: de PvdA-website heeft wel degelijk verboden cookies geplaatst. Een tracking cookie, een third party cookie en een sessiecookie. Over de veiligheid van deze commentaar-cookie (Disqus) valt overigens ook te twijfelen. Daarbij: snapt Martijn van Dam zijn eigen wet wel?
Politieke partijen in overtreding
Er is maar één politieke partij die zich volledig houdt aan de wet die vandaag is ingegaan: de Piratenpartij. Alle partijen die op dit moment in de Tweede Kamer zitten, zijn dus in overtreding. De VVD maakt het het bontst: ze hebben maar liefst zes verboden cookies geplaatst en zijn de enige partij met een tracking cookie voor advertenties. Ook GroenLinks plaatst maar liefst vijf verboden cookies.
Politieke partijen stonden vooraan om de cookiewet zo streng mogelijk te maken, maar zijn zelf te laat met aanpassingen aan hun eigen sites. De mogelijkheden voor online activiteiten van Nederlandse politieke partijen zijn stevig aan banden gelegd. Campagneteams zitten met de handen in het haar: met deze wet valt eigenlijk geen goede online campagne te voeren. Daar waar data de holy grail vormt van de aankomende Obama 2012 campagne en de gehele (online) strategie gericht is op het verzamelen en gebruiken van data van personen in een omvattend systeem genaamd ‘Dashboard’, zijn we in Nederland het braafste jongetje van de klas.
Zal de OPTA straks als eerste invallen op de campagneburelen van GroenLinks of de VVD? Ik ben benieuwd. Duidelijk is echter dat de politiek hard schreeuwt op digitaal terrein, maar ‘walk the talk’ voor veel politieke partijen nog moeilijk lijkt.
Een artikel van Vincent Oord, Springest en Marjolein Kampschreur, Digital Public Affairs, Fleishman-Hillard
