Over een maand of drie is het zover: een – waarschijnlijk niet onaanzienlijk – aantal leden van de Tweede Kamer verlaat de blauwe stoelen. Deels is dat hun eigen keuze, deels hebben ze vanuit hun partij te verstaan gekregen dat ze geen (prominente) plek op de lijst krijgen. Voor hen in de plaats komen nieuwe parlementariërs: jonge, veelbelovende politici, maar ook mensen die hun sporen in de samenleving al min of meer hebben verdiend. Hoe en met wie knoop je contacten aan? En hoe ga je om met de vertrekkers?
VLUCHTIGE NETWERKEN
Als ik me aan één uitspraak in ons vakgebied erger, dan is dat wel de dooddoener ‘lobbyen is een kwestie van relaties’. Uiteraard betrek ik niet de stelling dat een goed netwerk ónbelangrijk is, maar relaties in de politiek zijn vluchtig en worden steeds vluchtiger. Waar politieke mastodonten vroeger 25 jaar in de Kamerbanken bivakkeerden, is de gemiddelde zittingsduur tegenwoordig een jaar of vijf.
Met andere woorden: een politiek netwerk is broos. Het ene moment ken je ‘jouw’ Kamerleden als je broekzak, het volgende moment kun je van voren af aan beginnen met investeren in contacten. Dan komt het dus niet primair aan op de relaties die je hebt, maar op datgene wat je als lobbyist te vertellen hebt, wie of wat je vertegenwoordigt, wat je kunt halen en brengen.
WELK KAMERLID KRIJGT WELKE PORTEFEUILLE?
Dat gezegd hebbend, is het vanzelfsprekend van belang om snel na de installatie van de nieuwe Tweede Kamer in kaart te brengen hoe de portefeuilleverdeling uitpakt voor de commissies die voor jouw dossiers relevant zijn. Dat is voor een deel voorspelbaar. Heeft een Kamerlid er pas één termijn op zitten en is hem of haar een verkiesbare plek op de kandidatenlijst toebedeeld, dan is de kans groot dat hij of zij hetzelfde dossier behoudt. Een béétje continuïteit is ook in de politiek meegenomen.
Staat een nieuwkomer hoog op de lijst? Kijk naar zijn of haar achtergrond en je kunt een vrij goede inschatting maken in welke commissies hij of zij komt te zitten. Zo was het niet echt verrassend te noemen dat Pia Dijkstra, oud-presentatrice van tv-programma’s over gezondheidszorg, de VWS-portefeuille ging behartigen. En dat oud-bankman Bruno Braakhuis Financiën ging doen, lag eveneens voor de hand. Een aardig voorbeeld is ook Wouter Koolmees: tot twee jaar terug ondersteunde hij als topambtenaar van Financiën zijn minister, nu controleert hij diezelfde bewindspersoon.
NIEUW KABINET, NIEUWE KAMERLEDEN
Bij de eerste procedurevergaderingen na 20 september krijg je enig zicht op de nieuwe samenstelling van de Kamercommissies. Je kunt welkomstmailtjes sturen naar nieuwe Kamerleden en felicitaties naar oude bekenden, als eerste stap om relaties te leggen respectievelijk te onderhouden.
Toch past hier een voorbehoud. Want op hetzelfde moment dat de nieuwe Kamer aantreedt, zijn de onderhandelingen voor het nieuwe kabinet in volle gang. Als op enig moment de nieuwe ministers samen met de koningin op het bordes staan, bevinden zich onder hen vrijwel altijd een of meer oud-Kamerleden. Ook staatssecretarissen worden deels uit het parlement gerekruteerd: van de huidige acht zaten maar liefst vijf voorheen in de Kamer. De nieuwe bewindslieden maken plaats voor nieuwe parlementariërs, wat vaak een behoorlijke reshuffle van portefeuilles binnen de fracties teweegbrengt.
KOESTER DE VERTREKKERS
In een enkel geval betekent een vertrek uit de Tweede Kamer het einde van iemands carrière, omdat hij of zij rond de pensioengerechtigde leeftijd zit. Maar de meeste vertrekkende Kamerleden zijn in de bloei van hun leven en van hun loopbaan. Ze komen – soms met enige moeite –terecht in interessante maatschappelijke functies. Oud-Kamerleden vinden we in raden van bestuur van beursgenoteerde bedrijven, op burgemeesters- en wethoudersposten en als voorzitter van belangenorganisaties. En soms keren ze terug in de Kamer. Koester de vertrekkers, want je kunt ze altijd weer een keer tegenkomen. Stuur ze een leuk afscheidsmailtje of een kleine attentie. Geen vaarwel, wel tot ziens.
